નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ ઉજ્જવલા યોજના માટે સબસિડી સુવિધાને એક વર્ષ માટે લંબાવવાની જાહેરાત કરી શકે છે. ગયા વર્ષે મે મહિનામાં, આર્થિક રીતે નબળા વર્ગોને રાહત આપવા માટે, સરકારે આ યોજના હેઠળ સિલિન્ડર દીઠ 200 રૂપિયાની સબસિડીની જાહેરાત કરી હતી. આ યોજનાના લાભાર્થીને વર્ષમાં 12 સિલિન્ડર પર આ સબસિડી મળે છે. નાણાકીય વર્ષ 2022-23માં આ સબસિડી પર સરકારનો ખર્ચ 6,100 કરોડ રૂપિયા હોવાનો અંદાજ છે. મોંઘવારી હજુ પણ ઊંચી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે યોજનાના લાભાર્થીઓને મોંઘવારીથી રાહત આપવા માટે સરકાર સિલિન્ડર દીઠ 200 રૂપિયાની સબસિડી વધુ એક વર્ષ માટે વધારી શકે છે. નાણામંત્રી 1 ફેબ્રુઆરી, 2023ના રોજ કેન્દ્રીય બજેટ (બજેટ 2023) રજૂ કરશે.
PMUYમાં 9 કરોડથી વધુ લાભાર્થીઓ
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY)ના 9 કરોડથી વધુ લાભાર્થીઓ છે. આ યોજના 2016માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ યોજના હેઠળ સરકાર ગરીબી રેખા નીચે આવતા પરિવારોને નવા LPG કનેક્શન માટે રૂપિયા 1,600ની નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે. સરકાર ગેસ સ્ટવ મફતમાં આપે છે. પ્રથમ વખત ગેસ પણ મફત આપવામાં આવે છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય ગરીબ પરિવારોની મહિલાઓમાં એલપીજીના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ કારણે, તેમને રસોઈ માટે બળતણ તરીકે લાકડા અથવા અન્ય વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરવાની જરૂર નથી.
સરકાર વધારવા માંગે છે આ યોજનાનો વ્યાપ
કહેવાય છે કે સરકાર આ યોજનાની સફળતાથી સંતુષ્ટ છે. તે આ યોજનાને મજબૂત રીતે અમલમાં મૂકવા માંગે છે, ખાસ કરીને ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યોમાં. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય દેશના મોટા ભાગના ભાગોને આ યોજનાના દાયરામાં લાવવાનો છે. ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્ય મેઘાલયમાં માત્ર 54 ટકા બીપીએલ પરિવારો જ આ યોજનાના દાયરામાં આવ્યા છે. ત્રિપુરામાં તે 79 ટકા છે. સરકારનું માનવું છે કે આ યોજનાનો વ્યાપ વધારવાથી ગરીબ પરિવારોની મહિલાઓને ફાયદો થશે, સાથે જ રસોઈ માટે એલપીજીનો ઉપયોગ પર્યાવરણ માટે પણ સારો છે.
રાજ્ય સરકારો પણ LPG સિલિન્ડર પર સબસિડી આપી રહી છે
નિષ્ણાતો એમ પણ કહે છે કે આ યોજના સરકાર માટે રાજનીતિની દૃષ્ટિએ પણ ફાયદાકારક રહી છે. 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં કેન્દ્રની ભાજપ સરકારને આનો ફાયદો મળ્યો. આ યોજનાની સફળતા જોઈને રાજ્ય સરકારોએ પણ મહિલાઓને LPG સિલિન્ડરના ઉપયોગ પર સબસિડી આપવાનું શરૂ કર્યું છે. રાજસ્થાનના મુખ્યમંત્રી અશોક ગેહલોતે કહ્યું છે કે ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ નોંધાયેલા આર્થિક રીતે નબળા પરિવારોને રાજ્ય સરકાર દ્વારા માત્ર 500 રૂપિયામાં LPG સિલિન્ડર આપવામાં આવશે. સરકાર એક વર્ષમાં 12 સિલિન્ડર પર સબસિડીની આ સુવિધા આપશે. રાજસ્થાનમાં આવતા વર્ષે વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાવા જઈ રહી છે.
