સંકેત પંડ્યા – એડિટર
કારતક મહિનો, ભગવાન કૃષ્ણને પ્રિય, હિંદુ કેલેન્ડર મુજબ આઠમો મહિનો છે. આ મહિનો ઉપવાસ અને તહેવારોથી ભરેલો છે, તેથી આ એક પવિત્ર અને મહત્વપૂર્ણ મહિનો છે. આ મહિનામાં સ્નાન, દાન, પૂજા અને ઉપવાસ વગેરેનું વિશેષ મહત્વ છે. કારતક મહિનામાં દેવુથની એકાદશી, તુલસી વિવાહ, દીપાવલી, ગોવર્ધન પૂજા અને મહાપર્વ છઠ જેવા ઘણા ઉપવાસ તહેવારો છે. કળિયુગમાં કારતક માસને મોક્ષના સાધન તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
કારતક મહિનામાં તુલસીનું વાવેતર કરવું શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. આ મહિનામાં દાન કરવાથી અક્ષય ફળ મળે છે. આ મહિનામાં બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. આ મહિનાની એકાદશીને પ્રબોધિની એકાદશી અથવા દેવુથની એકાદશી કહેવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન શ્રી હરિ વિષ્ણુ ચાર મહિનાની ઊંઘ પછી જાગે છે, ત્યારબાદ શુભ કાર્યોની શરૂઆત કરવામાં આવે છે. આ મહિનામાં તપ કરવાથી મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે. કારતક માસમાં દીપદાનનું વિશેષ મહત્વ છે. આ માસમાં પૂજા, અનુષ્ઠાન, પવિત્ર સ્નાન કરવાથી તમામ પ્રકારના પાપોનો નાશ થાય છે. આ મહિનામાં જમીન પર સૂવું ફળદાયી છે. આ મહિને સાત્વિક આહાર લો અને ખોટા વિચારોને તમારા પર હાવી ન થવા દો. કારતક મહિનામાં વ્યક્તિએ તપસ્વીઓની જેમ વર્તવું જોઈએ. તમારે ઓછું બોલવું જોઈએ. કોઈની ટીકા કે વિવાદ ન કરો, મન પર સંયમ રાખો. આ મહિનાની સાંજે ભગવાન શ્રી હરિ વિષ્ણુની પૂજા કરો અને તુલસીની સામે ઘીનો દીવો કરો. કારતક મહિનામાં ભગવાન શાલિગ્રામની પૂજા કરવી જોઈએ. આ મહિનામાં જરૂરિયાતમંદ અથવા અસહાય લોકોને ભોજન, પૈસા, ધાબળા વગેરેનું દાન કરો. આ મહિનામાં અન્ય લોકો દ્વારા આપવામાં આવેલ ખોરાક ન લેવો જોઈએ. તેલ અને વધુ બીજ, ચોખા વગેરેવાળા ફળોનું સેવન પણ ન કરવું જોઈએ.
Note – અમે એવો દાવો કરતા નથી કે આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી સંપૂર્ણપણે સાચી અને સચોટ છે. તેમને અપનાવતા પહેલા, સંબંધિત ક્ષેત્રના નિષ્ણાતની સલાહ ચોક્કસ લો.
